Een plat dak is waterdicht door de dakbedekking, de afwerking van de randen en een afvoer die vrij blijft. Faalt een van de drie, dan blijft water staan en zoekt het een weg naar binnen. In Zwolle gaat het meestal om aanbouwen, bergingen en daken op rijtjeshuizen. Hieronder staat hoe de waterdichting werkt en waar je op let.
Welke lagen een plat dak heeft
Onder de dakbedekking ligt meestal een dakplaat of houten dekvloer. Daarop komt vaak een isolatielaag en daarboven de waterdichte laag. Bij een warm dak ligt de isolatie onder de dakbedekking. Dat is de aanpak die Milieu Centraal beschrijft: het isolatiebedrijf brengt de isolatie van buiten aan, en de beste isolatie ontstaat als eerst de dakbedekking wordt verwijderd.
De waterdichte laag is dus niet het hele dak. Ze beschermt de rest. Als ze lekt, wordt de isolatie nat en kan houtwerk gaan rotten. Daarom raadt Milieu Centraal binnenisolatie af bij een plat dak: de kans op vocht en houtrot is te groot.
Bitumen of EPDM
De twee gangbare materialen verschillen in levensduur en manier van leggen.
| Eigenschap | Bitumen | EPDM |
|---|---|---|
| Levensduur (opgave 1) | 20 tot 30 jaar | 40 tot 50 jaar |
| Levensduur (opgave 2) | 20 tot 30 jaar | 40 tot 50 jaar |
| Bevestiging | Verkleefd | Los te leggen en aan de randen vast te zetten |
| Hergebruik | Na verkleven niet mogelijk | Gemakkelijker |
De levensduur geldt bij goed onderhoud en een goede aanleg. De plaatsing is even belangrijk als het materiaal. Meer over de levensduur van bitumen staat in de gids levensduur plat dak bitumen.
De randen en de afvoer
Een bedekking is zo goed als haar naden en randen. Bij de opstand tegen een muur, bij een dakrand en rond een afvoer zit de kritische zone. Een afvoer die verstopt raakt door blad of vuil, houdt water op het dak. Omdat op een plat dak langer regenwater blijft staan, is het onderhoudsgevoeliger dan een schuin dak.
Zware regen in Zwolle
Op 9 juli 2023 viel in Zwolle zoveel regen dat de veiligheidsregio ongeveer dertig meldingen kreeg van ondergelopen kelders en kruipruimtes. De wijk Assendorp werd het zwaarst getroffen. Dat zegt niets over platte daken. Het laat wel zien dat een afvoer soms in korte tijd veel water moet verwerken.
Voor een plat dak is dat een praktische toets: kijk na een zware bui of er nog water staat. Blijft een plas langer liggen, dan is het afschot of de afvoer niet in orde. Laat dat voor de winter nakijken, zodat vorst geen schade doet in een natte laag.
Zwolse bouwperioden
In 2017 was zo'n 64% van de Zwolse woningvoorraad na 1970 gebouwd. Aanbouwen en bergingen uit die jaren liggen er vaak al decennia. Dat is een inschatting, geen telling van platte daken. In Assendorp, dat in 1860 begon, zijn aanbouwen aan oude woningen meestal later toegevoegd. Zulke aanbouwen hebben een eigen, vaak plat, dak met een eigen aansluiting op het oude huis. Daar zit de naad waar het mis kan gaan.
Groen of zonnepanelen op het dak
Platte daken die niet in de schaduw liggen, zijn de beste kandidaten voor een groen dak. Zo'n dak kan de levensduur van de waterdichte lagen verlengen, maar vraagt iets meer onderhoud dan een standaarddak. Laat voor je iets op het dak legt, de waterdichte laag eerst controleren. Onder een dak met panelen of begroeiing is herstel lastig.
Wat je zelf kunt controleren
- Ligt er na een bui water op het dak, en hoelang?
- Zijn er bobbels, scheuren of loszittende naden?
- Is de afvoer vrij van blad?
- Zijn er vochtplekken op het plafond eronder?
Maak foto's. Ga bij twijfel niet zelf het dak op. Een dakinspectie laat zien of de waterdichting nog goed is en of een reparatie of dakrenovatie volstaat. Meer over het daktype staat bij plat dak.